Eenmanszaak of vennootschap (BV): wanneer loont de overstap?

Wie als freelancer zijn inkomen ziet groeien, stelt vroeg of laat dezelfde vraag: heb ik meer aan een vennootschap (BV) dan aan mijn eenmanszaak? Het antwoord hangt af van je omzet, kosten, gezinssituatie en hoe je met winst omgaat. Dit artikel vergelijkt beide statuten met concrete berekeningen voor het aanslagjaar 2027.

Hoe beide statuten fiscaal werken

Het kernverschil zit in hoe je winst belast wordt. Bij een eenmanszaak is er geen tussenstap: de volledige beroepswinst telt mee als persoonlijk inkomen en wordt belast aan de progressieve tarieven van de personenbelasting, tot 50% in de hoogste schijf. Bij een BV betaalt de vennootschap eerst vennootschapsbelasting op haar winst. Daarna betaal jij als bedrijfsleider personenbelasting op het loon dat je jezelf uitkeert, en roerende voorheffing op eventuele dividenden. Dat zijn twee aparte belastingmomenten, wat ruimte laat voor planning.

De belastinglogica uitgelegd

Bij een eenmanszaak wordt je beroepswinst na aftrek van sociale bijdragen en beroepskosten volledig meegeteld als persoonlijk inkomen. Op €80.000 belastbaar inkomen zit je al grotendeels in de 45% en 50%-schijven. Dat is geen uitzondering, dat is de norm voor wie als consultant of IT'er goed draait.

Bij een BV werkt het anders. De vennootschap betaalt 20% vennootschapsbelasting op de eerste €100.000 winst, 25% daarboven. Jij als bedrijfsleider kent jezelf een loon toe, dat als kost aftrekbaar is voor de BV. Op dat loon betaal je wel gewoon personenbelasting. Wat overblijft in de vennootschap kun je later als dividend uitkeren tegen een gunstiger tarief dan het normale 30%, mits je aan de VVPR-bis-voorwaarden voldoet.

Het voordeel is dus geen vrijstelling, maar uitstel en tariefverschil. Wie een deel van zijn inkomen niet onmiddellijk nodig heeft als privé-inkomen, kan dat laten accumuleren in de BV aan 20% in plaats van 50%. Over langere termijn telt dat aan.

Rekenvoorbeeld: €90.000 omzet, alleenstaand

Om het verschil tastbaar te maken: een IT-consultant, alleenstaand, €90.000 jaaromzet, €12.000 beroepskosten per jaar, geen bedrijfswagen. Vereenvoudigd voorbeeld op basis van AJ2027-parameters, zonder gemeentebelasting, voorafbetalingen, pensioenopbouw of boekhoudkundige optimalisaties.

* Het tarief van 20% geldt voor kleine vennootschappen op de eerste €100.000 belastbare winst, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan (waaronder de minimumbezoldiging voor de bedrijfsleider). Wie niet aan die voorwaarden voldoet, betaalt 25% op de volledige winst. Gemeentebelasting en persoonlijke situatie zijn niet meegenomen. Via de simulator op Statuutcheck.be kan je die parameters zelf invullen.

Vanaf welk inkomen wint de BV?

Een BV heeft hogere vaste kosten dan een eenmanszaak: dubbele boekhouding, jaarrekening neerleggen bij de NBB, en de notariskosten die je over de jaren uitsmeert. Het belastingvoordeel moet die meerkosten overstijgen voor de BV zinvol wordt. In de praktijk wordt vaak de volgende vuistregel gehanteerd:

Onder dat niveau zijn de meerkosten van een BV doorgaans groter dan het fiscale voordeel. Dat breekpunt ligt lager als je een bedrijfswagen via de vennootschap rijdt (de fiscale aftrek is dan gunstiger dan bij een eenmanszaak), als je een deel van je winst niet onmiddellijk privé nodig hebt, of als aansprakelijkheidsbeperking voor jou zwaar weegt. Omgekeerd: wie weinig zakelijke kosten heeft en de volledige winst meteen opneemt als privé-inkomen, ziet het voordeel van een BV snel slinken.

Wat is de gemiddelde omzet van een eenmanszaak in België?

Volgens de Accountable Index 2026, gebaseerd op geanonimiseerde facturatiedata van ruim 7.100 Belgische zelfstandigen, bedraagt de mediane jaaromzet voor een zelfstandige in hoofdberoep €76.932 (excl. btw). Dat cijfer verschilt sterk per sector: makelaars en financieel adviseurs halen een mediaan van €199.003, IT-consultants en developers €120.720, terwijl coaches (€49.971) en copywriters/vertalers (€44.676) een stuk lager uitkomen.

Opvallend: die mediane omzet van bijna €77.000 ligt vlak bij het breekpunt hierboven waarop een BV fiscaal interessanter wordt. Met andere woorden: de "gemiddelde" Belgische zelfstandige zit ongeveer op de grens waar de knoop tussen eenmanszaak en BV begint te wegen. Verdien je merkelijk minder dan €75.000, dan blijft een eenmanszaak in de meeste gevallen eenvoudiger en voordeliger. Zit je erboven — zoals veel IT-consultants (mediaan €120.720) — dan loont het zeker de moeite om de vennootschap door te rekenen met de simulator.

VVPR-bis: 18% roerende voorheffing

Wie een BV opricht na 1 juli 2013 en aan de voorwaarden voldoet, betaalt via het VVPR-bis-regime slechts 18% roerende voorheffing op dividenden in plaats van het standaardtarief van 30% (tarief geldt voor dividenden toegekend vanaf 1 juli 2026). Dat verlaagde tarief geldt voor dividenden uitgekeerd vanaf de winstverdeling van het derde boekjaar na het boekjaar van de inbreng, wat in de praktijk neerkomt op het vierde jaar na oprichting.

Op €20.000 winst na vennootschapsbelasting maakt dat verschil uit: zonder VVPR-bis blijft er netto €14.000 over, met VVPR-bis €16.400. Elk jaar dat je BV vroeger opgericht is, is dus een jaar dichter bij dat lagere tarief.

Wat een BV echt kost

Naast de eenmalige notariskosten van €1.500 à €3.000 bij oprichting, heeft een BV structurele jaarlijkse kosten die je bij een eenmanszaak niet hebt. De boekhouding neemt het meeste: dubbele boekhouding en de jaarrekening neerleggen kost gemiddeld €2.000 à €5.000 per jaar, afhankelijk van de complexiteit en het kantoor. Voor vergelijking: een eenmanszaak met €90.000 omzet betaalt typisch €1.200 à €2.500. De neerlegging zelf bij de NBB kost €210 à €350 per jaar. Tel daarbij een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (aanbevolen, €300 à €800/jaar) en je zit al snel op €2.000 à €4.000 per jaar meer vaste kosten dan via eenmanszaak. Dat bedrag moet je terugverdienen via het belastingvoordeel, en dat lukt pas comfortabel vanaf een zekere omzet.

Direct BV of eerst eenmanszaak?

De overstap van eenmanszaak naar bv is voor de meeste freelancers geen big bang, maar een geleidelijke keuze. De vraag stelt zich bij vrijwel elke starter. Het hangt af van hoeveel zekerheid je hebt over je omzet. Als je al een contract op zak hebt, een klant die langdurig wil samenwerken, en je verwacht structureel boven €75.000 te factureren, dan loont het om meteen een BV op te richten. De VVPR-bis-klok begint te lopen op de oprichtingsdatum, dus hoe vroeger je start, hoe vroeger je aan het lagere dividendtarief geraakt. Aansprakelijkheidsbeperking is een tweede reden om vroeg te opteren voor een BV, zeker als je activiteiten risico's met zich meebrengen.

Wie de markt nog aan het aftasten is, met onzekere omzet of een side project dat moet bewijzen, doet er doorgaans beter aan om eerst via eenmanszaak te starten. Een ondernemingsloket regelt dat op één dag, de administratie is beperkt, en de overstap van eenmanszaak naar bv zodra het loopt is altijd nog mogelijk.

Conclusie

Een BV wordt fiscaal interessant zodra je omzet structureel boven €75.000 à €80.000 uitkomt, je niet de volledige winst onmiddellijk privé nodig hebt, en je bereid bent de hogere vaste kosten te dragen. Een bedrijfswagen via de vennootschap of de wens om privévermogen te beschermen verlagen dat breekpunt verder. Wie daarentegen weinig zakelijke kosten heeft, alle winst meteen opneemt of gewoon rust wil in de administratie, blijft langer beter af met een eenmanszaak.

De keuze is nooit puur fiscaal. Je persoonlijke situatie, hoe je kijkt naar risico en wat je wil opbouwen op lange termijn spelen net zo goed mee. Een goede boekhouder zet voor jouw specifieke geval de exacte cijfers naast elkaar. De simulator op Statuutcheck.be geeft je alvast een indicatieve berekening om dat gesprek goed voorbereid in te gaan.

Disclaimer: De informatie in dit artikel is indicatief en gebaseerd op AJ2027-parameters (inkomsten 2026). VVPR-bis-tarief 18% geldt voor dividenden toegekend vanaf 1 juli 2026 (Programmawet gepubl. 1 juni 2026). Dit is geen fiscaal of juridisch advies. Raadpleeg altijd een erkende boekhouder of belastingadviseur voor beslissingen over uw statuut. Het wetsontwerp minimumbezoldiging (€50.000) is nog niet definitief van kracht. Statuutcheck.be is een handelsnaam van AP Vega BV (i.o.).